ระบบ e-Donation กับการเสริมสร้างความโปร่งใสและการป้องกันการทุจริต: มุมมองของผู้บริจาคและองค์กรรับบริจาค

บทคัดย่อ
 
        บทความวิชาการเชิงวิเคราะห์ (Analytical Review Article) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของระบบบริจาคอิเล็กทรอนิกส์ (e-Donation) ที่กรมสรรพากรพัฒนาขึ้นในการเสริมสร้างความโปร่งใสและลดความเสี่ยงจากการทุจริตที่เกี่ยวข้องกับการบริจาคเงินเพื่อกิจการสาธารณะ โดยใช้วิธีการศึกษาจากการทบทวนเอกสาร แนวคิดทางวิชาการ และข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหาเกี่ยวกับการดำเนินงานของระบบ e-Donation ทั้งในมุมมองของผู้บริจาคและองค์กรรับบริจาค จากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเอกสารพบว่า ระบบ e-Donation ถูกออกแบบเพื่อลดภาระด้านเอกสาร เช่น ใบอนุโมทนาบัตร และสร้างฐานข้อมูลกลางที่สามารถตรวจสอบได้ ส่งผลให้ผู้บริจาคสามารถใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว อีกทั้งยังช่วยลดปัญหาการออกเอกสารบริจาคที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง เสริมสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริจาค และเพิ่มประสิทธิภาพในการติดตามข้อมูลรายรับขององค์กรรับบริจาค อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดบางประการ เช่น การบริจาคเงินสดที่ไม่ได้บันทึกเข้าสู่ระบบ การใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ไม่ตรงกับผู้บริจาคจริงจากพฤติกรรม “แชร์กระเป๋าบุญ” และการขาดกลไกตรวจสอบการใช้จ่ายเงินบริจาค นอกจากนี้ ระบบดังกล่าวช่วยเพิ่มความสะดวก ความรวดเร็ว และความมั่นใจด้านความโปร่งใสให้แก่ผู้บริจาค ขณะที่องค์กรรับบริจาคเห็นว่าระบบนี้ช่วยลดภาระงานเอกสารและเสริมสร้างความน่าเชื่อถือขององค์กร แต่ยังจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนเพิ่มเติมด้านบุคลากรและเทคโนโลยี โดยเฉพาะวัดในฐานะองค์กรทางศาสนาที่ควรมีระบบการเงินที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ ดังนั้น นอกจากการใช้ระบบ e-Donation แล้ว ควรมีการพัฒนากลไกกำกับดูแลและการตรวจสอบบัญชีรายรับ-รายจ่ายของวัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ระบบดังกล่าวสามารถป้องกันการทุจริตได้อย่างมีประสิทธิภาพ และนำไปสู่การจัดการเงินบริจาคที่โปร่งใสและยั่งยืนในประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง (References)

กรมสรรพากร. (2561). กรมสรรพากรเปิดโครงการนำร่องระบบบริจาคอิเล็กทรอนิกส์ e-Donation ที่จังหวัดน่าน. https://www.rd.go.th/60201.html

กรมสรรพากร. (2568). ระบบ e-Donation คืออะไร ?. https://epayapp.rd.go.th/rd-edonation/portal/for-donor

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2566). ‘การบริจาค’ ความปรารถนาดีที่อาจไม่ใช่ทางออกสุดท้ายของความเหลื่อมล้ำ. https://www.eef.or.th/article-290623/

ณฐรณ ต่อชีพ และ กฤชวรรรธน์ โล่วัชรินทร์. (2561). การเสริมสร้างความโปร่งใสในระดับท้องถิ่น กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงเชินอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 18(3), 211 - 214

ไทยพีบีเอส. (2568). แกะรอยผลประโยชน์ "วัดไร่ขิง" เงินบริจาค-อำนาจ-โครงสร้าง-ทรัพย์สิน. https://www.thaipbs.or.th/news/content/352363

________ . (2568). ตีกรอบเงินบริจาควัด “ลดหย่อนภาษี” ต้องผ่านระบบ e-Donation. https://policywatch.thaipbs.or.th/article/finance-27

________ . (2568). วัดดาวดึงษารามนำร่อง! e-Donation บริจาคง่าย ลดหย่อนภาษีทันใจ. https://www.thaipbs.or.th/news/content/352384

________ . (2568). สรรพากรส่งหนังสือด่วนถึงสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ บริจาควัดต้องผ่าน e-Donation เริ่ม 1 ม.ค. 69. https://www.thaipbs.or.th/news/content/355499

ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน). (2568). ระบบบริจาคอิเล็กทรอนิกส์ e-Donation. https://www.scb.co.th/th/personal-banking/other-services/e-donation.html

บริษัท กรุงเทพโทรทัศน์และวิทยุ จำกัด. (2568). จุลพันธ์ เผยวัดลงทะเบียนระบบ e-Donation แล้ว 90 เปอร์เซ็นต์ เริ่มใช้ต้นปีหน้า. https://www.ch7.com/sports/821874

บีบีซี นิวส์ ไทย. (2568). ระบบ e-Donation จะช่วยให้ตลาดบุญของวัดไทยโปร่งใสขึ้นหรือไม่ https://www.bbc.com/thai/articles/c3v374nprl5o

โพสต์ทูเดย์. (2568).“คลัง” ขอความร่วมมือวัดลงทะเบียน “e-Donation” เพิ่มความโปร่งใสเงินบริจาค. https://today.line.me/th/v3/article/nXywzwg

มหาเถรสมาคม. (2564). อำนาจหน้าที่ของมหาเถรสมาคม. https://www.mahathera.org/index.php?url=content1&id=1

วิทยากร เชียงกูล. (2549). แนวทางปราบคอร์รัปชันอย่างได้ผล: เปรียบเทียบไทยกับประเทศอื่น. กรุงเทพฯ: สายธาร

ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (2568). ดัชนีรับรู้การทุจริต ปี 2567 ไทยรั้งอันดับ 107 ของโลก อันดับ 5 ของอาเซียน พบการคอร์รัปชันเป็นอุปสรรคขัดขวาง climate action. https://www.sdgmove.com/2025/02/14/cpi-2024-thailand/

สังศิต พิริยะรังสรรค์. (2549). ทฤษฎีการคอร์รัปชัน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ร่วมด้วยช่วยกัน.

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2567). การสร้างความโปร่งใสระบบตรวจสอบที่เข้มแข็ง และการแจ้งเบาะแสที่ปลอดภัยเป็นแนวทางสำคัญในการต่อต้านการรับสินบนและการทุจริต. https://www.nacc.go.th/categorydet ail/2018083118464105/20240916102820?

________________________________________________. (2567). การสร้างสังคมให้โปร่งใส ไร้การทุจริต    ต้องเริ่มจากอะไร. https://www.nacc.go.th/categorydetail/20180831184638361/20 24100 21 12730

_______________________________________________. (2567). แนวทางการมีส่วนร่วมในการต่อต้าน   การทุจริตกับความเชื่อมั่นการลงทุนในประเทศไทย. https://www.nacc.go.th/categorydetail/20 18 0831184638361/20240326165952?

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). อำนาจหน้าที่ วิสัยทัศน์ พันธกิจ ยุทธศาสตร์. https://www.onab.go.th/th/content/page/index/id/2

องค์การบริหารส่วนตำบลกำปัง. (2559). ธรรมาภิบาลในการทำงาน. https://www.kampang.go.th/select_news.php?news_id=351

องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระทุ่ม. (ม.ป.ป.). ความโปร่งใสตามหลักธรรมาภิบาล. https://nkt.go.th/public/list_upload/backend/list_323/files default_644_1.pdf

efinanceThai. (2568). e-Donation กับเงินบริจาควัด จะทำให้โปร่งใสหรือแค่แก้ปัญหาปลายเหตุ?. https://www.efinancethai.com/recommended-for-you/thai-temple-e-donation

workpointTODAY. (2563). เลือกบริจาคอย่างไร ให้ตรงเป้าหมายการช่วยเหลือ คุ้มค่าทุกบาททุกสตางค์. https://workpointtoday.com/how-to-donate/