กรณีศึกษาการใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ป้องกันและปราบปรามทุจริตในต่างประเทศ

บทคัดย่อ
 
        การศึกษาการใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ป้องกันและปราบปรามทุจริตในต่างประเทศมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากรณีตัวอย่างการใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ป้องกันและปราบปรามทุจริตในต่างประเทศเพื่อเปรียบเทียบกับในประเทศไทย และนำเสนอแนวทางข้อเสนอแนะเพื่อให้หน่วยงานผู้รับผิดชอบงานด้านการป้องกันและปราบปราบทุจริตในประเทศไทยนำนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้ให้ทันสมัยในระดับเดียวกับประเทศชั้นนำของโลก การศึกษานี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาจากข้อมูลทุติยภูมิ รวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง ในช่วงเวลาตั้งแต่ พ.ศ. 2563 ถึง 2568 จากนั้นนำมาวิเคราะห์ และนำเสนอในรูปแบบการเขียนแบบพรรณนา นำเสนอเป็นบทสรุปและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ผลการศึกษา พบว่า สามารถแบ่งกลุ่มประเทศตามระดับการใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ออกเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรก กลุ่มประเทศที่มีการใช้ปัญญาประดิษฐ์กับระบบการตรวจจับเหตุทุจริต โดยใช้เทคโนโลยีการเรียนรู้ของเครื่องจักร ได้แก่ สหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร สาธารณรัฐประชาชนจีน และประเทศบราซิล กลุ่มที่สอง กลุ่มประเทศที่มีการใช้ปัญญาประดิษฐ์กับระบบการประมวลผลภาษาธรรมชาติ (NLP) และการใช้ในรูปแบบของแพลตฟอร์มผสานกับระบบการทำงานภายในองค์กรภาครัฐ แต่ยังไม่พบ
การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการตรวจจับหรือคาดการณ์เหตุทุจริตล่วงหน้า เช่น ประเทศอียิปต์ ฟิจิ แทนซาเนีย และไทย กลุ่มที่สาม กลุ่มประเทศที่อยู่ระหว่างริเริ่มและศึกษาวิจัยการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ และอยู่ระหว่างการพัฒนากรอบทางกฎหมายเพื่อนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ เช่น ประเทศเยอรมนีและญี่ปุ่น

เอกสารอ้างอิง (References)

เกริกเกียรติ แก้วมณี และ จักรกฤษณ์ นรนิติผดุงการ. (2562). การบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทยให้ปลอดจากการทุจริต: กรณีศึกษาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้นแบบด้านการป้องกันการทุจริต. วารสารด้านการบริหารรัฐกิจและการเมือง. 8(2), 113.-134.

กำพล อดิเรกสมบัติ. (2568, 12 พฤษภาคม). เจาะลึก AI Governance สหภาพยุโรปและไทย เหมือนหรือต่างกันอย่างไร?. https://www.bangkokbiznews.com/blogs/tech/gadget/1179972

วรธา มงคงสืบสกุล. (2567). แนวทางการป้องกันการทุจริตเชิงรุก โอกาส และความท้าทายของสังคมไทย.   วารสารวิชาการ ป.ป.ช., 17(1), 2-16. https://www.nacc.go.th/naccjournal/categorydetail/2024062810122543/20240628104036?

วินิจพรรษ กันยะพงศ์. (2567). ผลกระทบของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ต่ออุตสาหกรรมภาพยนตร์ กรณีศึกษาอุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮอลลีวูดของสหรัฐอเมริกา ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติด้านการสื่อสาร ครั้งที่ 8 ประจำปี 2567.

ศุภวิชญ์ แก้วคูนอก. (2568, 19 มีนาคม). เมื่อจีนใช้ AI ช่วยสะสางการคอร์รัปชันอย่างได้ผล ไทยจะเรียนรู้อะไรได้บ้าง. https://www.naewna.com/politic/columnist/62149

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต. (2565, 6 กันยายน). Ai เครื่องมือสู้โกงภาคประชาชน ACTAi. https://www.ops.go.th/th/acoc-news/item/7273-ACTAi

สุฏิกา รักประสูติ. (2565). การค้น ควบคุม และป้องกันการทุจริตในตำแหน่งหน้าที่. วารสารวิจัยวิชาการ. 5(1), 305-316.

สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน. (2566). บทบาทขององค์กรตรวจเงินแผ่นดินกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชัน. https://www.audit.go.th/sites/default/files/files/article/แนวปฏิบัติที่ดีเกี่ยวกับบทบาทขององค์กรตรวจเงินแผ่นดินกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์%20%28AI%29.pdf 

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามทุจริตแห่งชาติ. (2564). การต้านทุจริตในสถานการณ์ digital disruption. https://multi.dopa.go.th/acoc/assets/modules/news/uploads/0dec3410214c02cec7b616b91b1ee9a4615c192f1f9b76195411401018429554.pdf

อภิชาติ บุญรอด. (2566, 22 สิงหาคม). Fraud Detection ตัวอย่างการใช้ AI ตรวจจับการทุจริตและการฉ้อโกง. https://visai.ai/th/blogs/8/fraud-detection

ACT. (2019, August 18). Ai ใช้เครื่องมือ สู้คนโกง. https://kraccorruption.com/knowledge/act-ai-citizen-led-anti-corruption-tools/

Castro, B. (2024, April 18). ‘Deliberately high level’ SFO strategy looks to AI and whistleblower incentives. https://www.lawgazette.co.uk/news/deliberately-high-level-sfo-strategy-looks-to-ai/5119410.article

Chen, S. (2019, February 4). Is China’s corruption-busting AI system ‘Zero Trust’ being turned off for being too efficient?. https://www.scmp.com/news/china/science/article/2184857/chinas-corruption-busting-ai-system-zero-trust-being-turned-being

Datacros. (2025). DATACROS evolution. https://www.datacros3.com/about/

Department of Justice. (2024). Evaluation of corporate compliance programs https://www.justice.gov/criminal/criminal-fraud/page/file/937501

DGA. (2026). ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อน AI ภาครัฐ: จากหลักการสู่การปฏิบัติจริง. https://standard.dga.or.th/ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อน/

ETDA. (2025). ปัญญาประดิษฐ์ในการบริการของภาครัฐ (AI in government services). https://www.etda.or.th/getattachment/bb938d1a-6dd4-4407-bd87-d026773eda89/AI-in-Government-Services.aspx 

FinCEN. (2024, November 13). FinCEN Issues Alert on Fraud Schemes Involving Deepfake Media Targeting Financial Institutions. https://www.fincen.gov/news/news-releases/fincen-issues-alert-fraud-schemes-involving-deepfake-media-targeting-financial

HAND Social Enterprise. (2568). ACT Ai เครื่องมือตรวจสอบความโปร่งใสของภาครัฐด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน. https://hand.co.th/project/ACTAi  

Holmes, L. (2015). คอร์รัปชัน: ความรู้ฉบับพกพา. โอเพ่นเวิลด์ส.

Kendall, J. and Rahim, S. (2024). How AI could support the government’s anti-corruption agenda. https://oxfordinsights.com/insights/how-ai-could-support-the-governments-anti-corruption-agenda/

Kobis, N., et, al. (2021). Artificial Intelligence as an anti-corruption tool (AI-ACT) - Potentials and pitfalls for top-down and bottom-up approaches. ResearchGate. https://arxiv.org/pdf/2102.11567  

Menke, W., et. al. (2024). Impacts of AI-based anti-corruption audits on risk aversion in decision-making: A case study of the Brazilian ALICE tool. Springer.

Meryam Annouz. (2024, September 25). Opinion piece: Transnational cooperation and artificial intelligence based anti-corruption tools (AI-ACTs). https://www.unodc.org/corruption/en/news/2024-09-25_opinion-piece_transnational-cooperation-and-artificial-intelligence-based-anti-corruption-tools-ai-acts.html

Ministry of Internal Affairs and Communications. (2025). White paper & statistics. https://www.soumu.go.jp/english/whitepapers_statistics.html

Nieto, D., et. al. (2023). Governance risk assessment system (GRAS): Advanced data analytics for detecting fraud, corruption, and collusion in public expenditures. World Bank Group. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/099110723040010259/p1768590209a0203608f7402385b2341038

Odilla, F. (2024). Unfairness in AI anti-corruption tools: main drivers and consequences. https://www.sciencespo.fr/ecole-droit/fr/evenements/unfairness-in-ai-anti-corruption-tools-main-drivers-and-consequences/

OECD. (2024). Generative AI for anti-corruption and integrity in government. https://www.oecd.org/en/publications/generative-ai-for-anti-corruption-and-integrity-in-government_657a185a-en.html

Office of the Comptroller General of the Union. (2024 May 15). CGU provides Alice tool for states and municipalities to identify bids with suspected irregularities.

Serious Fraud Office. (2025, April 3). Serious Fraud Office sets out next steps in ambitious plan. https://www.gov.uk/government/news/serious-fraud-office-sets-out-next-steps-in-  ambitious-plan

Tallberg, J., et al. (2023). The global governance of artificial intelligence: Next steps for empirical and normative research. International Studies Review. 25(3). 1-23. https://academic.oup.com/isr/article/25/3/viad040/7259354

Thairath Money. (2567, 21 กุมภาพันธ์). ปรับบทบาท สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) วางโครงสร้างพื้นฐาน หนุนใช้ Big Data สร้างชาติ. https://www.thairath.co.th/money/tech_innovation/digital_transformation/2765006

United Nations. (2025). About the GlobE Network. https://globenetwork.unodc.org/globenetwork/en/about.html

Zinnbauer, D. (2025). Artificial intelligence in anticorruption - A timely update on AI technology. CMI Open Research Archive. https://open.cmi.no/cmi-xmlui/bitstream/handle/11250/3176107/Artificial%20intelligence%20in%20anti-corruption%20%e2%80%93%20a%20timely%20update%20on%20AI%20technology?sequence=5&isAllowed=y